3 -

 

  مزرعه سورند( نصرت آباد ) :   

 مزرعه سورند در شمال شرقی دامغان و در دامنه  رشته کوههای البرزشرقی واقع شده  است. راه اصلی ورود به این آبادی از روستای طاق می گذرد که در دوازده کیلومتری شرق دامغان قرار دارد. مسیر جاده تا روستا آسفالت است و بعد از آن خاکی می شود. این مزرعه در هشت کیلومتری شمال روستا واقع شده است. مزرعه سورند دارای دو چشمه می باشد. یک چشمه آن در بالای مزرعه است که از درون قنات بیرون  می آید و چشمه دوم در پایین باغ است که مظهر آن داخل یک استخر آب می باشد. بیشترین درختان مزرعه گردو است و به جز گردو درختان سیب و زردآلو نیز در آنجا کاشته شده است. گرداگرد این باغ را ، کوه احاطه کرده است و درختان بلند گردو با باد ملایمی که در درون آنها می وزد فضای خوش و طربناکی ایجاد کرده است که آن را به مراتب دلنشین تر و خوش آب و هواتر از چشمه علی دامغان ساخته است.

 این مزرعه دارای دو استخر آب می باشد که یکی در بالا و دیگری در پایین مزرعه قرار گرفته است. استخر بالایی کم عمق و مصنوعی است و از آن برای آبیاری باغ استفاده می نمایند و استخر پایینی (که داخلش چشمه آب است) عمیق است و همیشه پر آب می باشد. در درون هر دو استخر انواعی از ماهی ها پروش داده می شوند.

در این مزرعه چند ساختمان وجود دارد که یکی از آنها در کنار استخر بالایی و ساختمان های دیگر پایین تر از آن ساخته شده اند. خاک زراعی این مزرعه از نوع ماسه و رس بوده و در آنجا محصولاتی مانند گندم و جو ، خیار ، گوجه فرنگی و... کاشته می شود.

این مزرعه در حال حاضر شخصی می باشد ولی بازدید از آن برای عموم آزاد است به طوری که همواره تعدادی از هموطنانمان ایام تعطیل خود را با خانواده در آنجا می گذارنند. کوههای اطراف این مزرعه برای کوهنوردی مناسب می باشد و در ارتفاعات درختان سروکوهی و حیواناتی نظیر قوچ وحشی ، کبک ، قرقاول... دیده می شوند.

در سال 1381 با حفر یک حلقه چاه آب در شمال این مزرعه ، آب چشمه (دربنمه) را به شهر دامغان آوردند و در کنار مسیر لوله آب، راه جدیدی نیز احداث کردند که با احداث این راه جدید، مسافت بسیار کوتاه شده و به نصف تقلیل یافته است

مزرعه تالو :

تالو مزرعه ای در شمال دامغان است که در دامنه سلسله کوههای البرز واقع شده ، مسیر این مزرعه از روستای طاق می گذرد. فاصله روستای طاق تا مزرعه 9 کیلومتر و از روستا تا مرکز شهرستان 12 کیلومتر می باشد.

در سمت غربی این مزرعه ، آبادی سورند و در شرق آن روستای طزره قرار گرفته که البته دارای جاذبه های طبیعی و تفریحی خاص خود هستند.

يک راه شوسه در کنار این مزرعه به سمت شمال امتداد دارد که انتهای آن به معدن زغال سنگ تالو و سپس به چشمه زر اسبه می رسد. این چشمه از دل سنگ بیرون می آيد و بدون اينکه استفاده ای از آن شود در شن های کف رودخانه فرو می رود راه مزرعه تالو تا روستای طاق خاکی می باشد و از روستا تا دامغان جاده آسفالت است.

تالو به معنای آب تلخ می باشد زيرا آب این مزرعه آهکی و تلخ مزه است و برای آشامیدن مناسب نیست. آب اين مزرعه از درون چشمه ای در دامنه کوه و از طریق قنات به مزرعه می رسد و در آنجا به یک استخر آب که بر مزرعه اشراف دارد وارد می شودو سپس  به مصرف زراعت می رسد .در غرب این مزرعه چاه آبی حفر شده که آب آشاميدنی منطقه مسکونی زغال سنگ البرز شرقی را تامین می کند.

اطراف اين مزرعه در جهت شمال کوههای بلندی احاطه کرده اند که برای ورزش کوهنوردی مناسب می باشد و در جهت جنوب اين مزرعه مشرف به دشت کویر می باشد.

همچنین در منطقه تالو و در نواحی اطراف آن ، وحوشی مانند آهو، قوچ، پلنگ، يوزپلنگ، گرگ و پرندگانی نظیر کبک، قرقاول، عقاب کوهی ، شاهین، تيهو و کبوتر چاهی زندگی می کنند که تحت مراقبت سازمان حفاظت از محیط زیست قرار گرفته اند.

 

 مزرعه کلاتو ( باغ صبا )

این مزرعه در یک کیلومتری غرب روستای طاق واقع شده است و اب ان از قنات تامین می شود ( ابش اهکی است ) این مزرعه دو قلعه دارد ودر سابق چندین خانوار در انجا زندگی میکردند ولی هم اکنون غیر مسکونی است و رونق گذشته راندارد . در گذشته اب این مزرعه را به روستای طاق می اوردند و کشاورزی میکردند اما با خصوصی شدن مزرعه مالک جدید ان آبش را در خود مزرعه مصرف می کند . این مزرعه دارای یک استخر اب و حدود یک صد هکتار زمین کشاورزی می باشد .

        

غار چاه دیو روستای طاق                                                                                        

 مقدمه:

غار چاه ديو در فاصله ده کيلومتری از شهرستان دامغان و در شمال مزرعه فرح زاد روستای طاق واقع شده است. فاصله اين غار از اين مزرعه حدود يک کيلومتر و از روستای طاق دو کيلومتر می باشد. ويژگی منحصر به فرد اين غار آن است که بر خلاف تمامی غارهای ايران در دل دشت و در درون چاهی به عمق هفت متر قرار گرفته است. بطوری که دهانه ورودی آن در درون چاه از نگاه رهگذران پنهان مانده است. ما در اين تحقيق در پی آنيم که ويژگی های اين غار مرموز و ناشناخته زيرزمينی را به علاقمندان به اين رشته و جامعه علمی کشور بشناسانيم تا زمينه برای انجام تحقيقات گسترده جهت شناسايي علمی و دقيق اين غار فراهم شود.

تاريخچه و وجه تسميه غار:

پيشينه تاريخی اين غار به زمانی بس کهن می رسد بطوری که در سفرنامه اسکندر مقدونی از تونلی به نام «تا گِه آ» نام برده شده است که در شمال روستايي به همين نام (روستای طاق) قرار گرفته است. احتمال می رود که منظور از تونل «تا گه آ» غار چاه ديو کنونی باشد که در نزديکی روستای (تا گه آ) يا طاق کنونی قرار گرفته است.

وجه تسميه اين غار به دليل اعتقاد مردم بومی منطقه به وجود ديوی به نام (زينَل يا زينَب) می باشد که اين چاه و غار آن به وسيله وی کنده شده است. هرچند که در مورد چگونگی پيدايش اين غار افسانه ها و عقايد مختلفی مطرح است ولی آنچه که به واقعيت امر نزديکتر است اين می باشد که اين غار در دامن دشت و در مسير رودخانه قرار گرفته است و جريان های سيل در طول زمان احتمالاً راهی به درون اين غار باز کرده اند و چاه کنونی آن را به وجود آورده اند.

به زعم برخی از قدما و اهالی بومی محل، اين غار در دل زمين قلعه های تاريخی دو روستای طاق و جزن را به يکديگر ارتباط می داده است و محلی جهت فرار سربازان هنگام جنگ و درگيری بوده است.

ويژگی ها و جغرافيای غار:

اين غار زيرزمينی در دامن دشت «دامنکوه» دامغان و در درون چاهی به عمق هفت مترو دهانه 4/3 متر قرار گرفته است. شکل اين چاه شبيه خمره بوده و در انتها باريک می شود. بطوری که در انتهای اين چاه خمره مانند، چاه باريک کوچکی به ارتفاع 2/2 متر و دهانه 15/1 متر وجود دارد که از چاه اولی جدا می باشد. ورودی اين غار در انتهای اين چاه و در بخش جنوبی آن قرار گرفته است و دارای دهانه ای به عرض 85/0*5/1 متر می باشد. چند متر جلوتر از دهانه ورودی مدخل غار باريکتر شده و به اندازه 30*60 سانتيمتر می رسد. سپس مسير شيبدار شده و پس از چند متر پايين رفتن به راهی بسيار باريک تر بر می خوريم بطوری که بايد سينه خيز حرکت کنيم. بعد از پايان اين مسير تنگ به يک فضای نسبتاً بزرگ می رسيم که در انتهای آن يک مسير باريک ديگری وجود دارد که به سختی می توان از آن عبور کرد. لذا مسير را برمی گرديم و از راهی ديگر که در چهار متری از دهانه غار و به سمت شرق واقع شده است راهمان را ادامه می دهيم. ورودی اين مسير بسيار تنگ بوده بطوری که چند متر را بايد سينه خيز حرکت کنيم. ولی پس از اين مسير باريک غار کاملاً وسيع می شود. بطوری که به تالار بزرگی می رسيم که در پايين آن چاه وسيع ولی کم عمق قرار گرفته است. در اينجا مسير غار به سه بخش تقسيم می شود. يک راه آن به سمت جنوب و به طرف مزرعه فرح زاد می باشد. از آنجا که در شمال غار چاه ديو و در فاصله حدود 5/2 کيلومتری از آن غار زيرزمينی ديگر دردامنه تپه واقع شده است که مسير آن به سمت جنوب می باشدبه احتمال زياد اين مسير سوم غار چاه ديو که به سمت شمال می باشد در دل زمين با غار دوم مرتبط است و هر دو غار يکی می باشند. اين خود می تواند توجيهی برای باد ملايمی باشد که ازدهانه شرقی غار به بيرون می وزد و نشانگر اين است که غار چاه ديو با فضای آزاد مرتبط است.

ما مسير دوم را که به سمت شرق می باشد جهت حرکت انتخاب می کنيم. ديواره اين مسير با سنگهای آهکی پوشيده شده است و برخی از آنها شکل قنديل را به خود گرفته اند. در طی مسير چاههای عميقی وجود دارد که انتهای آنها مشخص نيست و صدای آب از برخی از آنها به گوش می رسد. دهانه برخی از آنها با قنديل های سست آهکی پوشيده شده است و بسيار خطرناک می باشند، بطوری که اندکی بی احتياطی موجب سقوط بدرون اين چاه ها می گردد. ما به دليل نداشتن وسايل و لوازم غار نوردی و همچنين کم بودن نفرات و خطرناک بودن مسير از ادامه راه منصرف می شويم و برمی گرديم. اين غار در مسير رودخانه واقع شده است و در معرض سيلاب می باشد. سپاه پاسداران منطقه دامغان در جريان يک مانور نظامی در زمان جنگ تحميلی که در اطراف اين غار انجام داد اطراف دهانه ورودی اين غار را خاکريز ريخته است تا تجهيزات و خودروهای آنان به داخل چاه سقوط نکنند وجود اين خاکريز تا اندازه ای مانع ورود سيلاب به داخل غار شده است ولی شن و خاک فراوانی که از اين خاکريز به داخل چاه ريخته است باعث شده دهانه شرقی غار کاملاً بسته شود بطوری که امروزه از باد شديدی که از اين دهانه با صدای زوزه مانندی به بيرون می وزيد و فانوس اهالی کنجکاو را خاموش می کرد خبری نيست.

متاسفانه امروزه به علت عدم حفاظت سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری اين غار باشکوه زيرزمينی در معرض انهدام قرار گرفته است بطوری که حفاری های غير مجاز در بالای غار و همچنين ورود شن و خاک فراوان به داخل غار باعث شده دو دهانه از سه دهانه غاربسته شود.

اميد می رود با همکاری و مساعدت کارشناسان خبره سازمان ميراث فرهنگی رابطه اين غار با غار دوم که در شمال آن واقع شده است مشخص شود و مسيرهای متعدد اين غار مرموز طی شده و انتهای خروجی آنها مشخص گردد و اين مکان محلی جهت انجام تحقيقات زمين شناسی در خدمت افراد محقق و علاقمند قرارگرفته و مرکزی جهت توسعه صنعت گردشگری اين شهرستان شود تا از خطر انهدام و تخريب بيشتر، محفوظ بماند. 

مار چشمه :

مار چشمه در دو کیلومتری شمال روستای طاق در مسیر رودخانه واقع شده است . این چشمه از میان سنگهای اهکی دامنه سیاه کوه بیرون می امد و اب انرا پس از استحصال به روستای طاق می اوردند و کشاورزی می کردند( در حال حاضر اب این چشمه خشک شده است .)